Autonome ontregeling
Wat betekent dit?
Bij autonome ontregeling, ook wel dysautonomie genoemd, werkt het autonome zenuwstelsel niet optimaal. Dit zenuwstelsel regelt automatisch veel belangrijke lichaamsfuncties, zonder dat je daar bewust over nadenkt.
Wanneer deze aansturing uit balans raakt, kan het lichaam moeite krijgen om zich aan te passen aan dagelijkse situaties. Dat kan leiden tot klachten die wisselend, onvoorspelbaar en soms moeilijk te verklaren zijn.
Waarom zijn de klachten zo wisselend?
Het autonome zenuwstelsel werkt als een fijn afgestemd regelsysteem. Wanneer dit systeem uit balans is, kunnen klachten:
● Per dag verschillen
● Verergeren bij stress, vermoeidheid of rechtop staan
● Verbeteren bij liggen of rust
Autonome ontregeling is geen simpele aandoening. Het vraagt om een zorgvuldige, brede benadering waarbij het zenuwstelsel, doorbloeding, herstelmechanismen en belastbaarheid samen bekeken worden.
Herstel begint bij begrip van wat er in het lichaam gebeurt en een aanpak die rekening houdt met deze complexiteit.
Hoe kan autonome ontregeling ontstaan?
Autonome ontregeling heeft meestal niet één duidelijke oorzaak.
Vaak gaat het om een samenspel van factoren, zoals:
● Een doorgemaakte infectie
● Chronische of auto-immuunziekten
● Hormonale veranderingen
● Langdurige stress of overbelasting
● Lichamelijk trauma of ingrepen
Het autonome zenuwstelsel raakt hierdoor uit evenwicht, waardoor het lichaam voortdurend moet compenseren. Dat kost veel energie.
Veel voorkomende klachten
Overgevoeligheid voor licht en geluid
Afvalstoffen uit het lichaam worden niet a leen via het bloed en het lymfestelsel afgevoerd, maar ook langs structuren van het zenuwstelsel, waaronder de hersenzenuwen. Deze zenuwen verbinden de hersenen met onder andere de ogen, oren en het evenwichtsorgaan. Bij autonome ontregeling kan deze afvoer verstoord raken. Hierdoor kunnen afvalstoffen zich ophopen in de omgeving van zenuwen, waardoor de zenuwfunctie tijdelijk minder goed verloopt. De zenuwen zijn daarbij niet beschadigd, maar raken overbelast.
Dit kan klachten geven zoals:
● Overgevoeligheid voor licht
● Overgevoeligheid voor geluid
● Duizeligheid of een instabiel gevoel
Deze klachten passen bij autonome ontregeling en ontstaan door een verstoring van herstel- en regulatiemechanismen in en rond het zenuwstelsel.
Ernstige vermoeidheid
Veel mensen voelen zich voortdurend uitgeput, zelfs na voldoende slaap.
Wat gebeurt er?
Het lichaam gebruikt extra energie om basisfuncties zoals hartslag en bloeddruk stabiel te houden. Daarnaast is de diepe, herstellende slaap vaak verstoord. Hierdoor vindt lichamelijk herstel minder goed plaats en stapelen afvalstoffen zich makkelijker op. Dit draagt bij aan aanhoudende vermoeidheid, zowel lichamelijk als mentaal.
Duizeligheid bij opstaan
(orthostatische klachten / POTS)
Duizeligheid, een licht gevoel in het hoofd of zwart zien bij opstaan komt regelmatig voor.
Wat gebeurt er?
Normaal past het lichaam de bloeddruk direct aan bij opstaan, zodat de hersenen voldoende doorbloed blijven. Bij autonome ontregeling verloopt deze aanpassing trager of onvoldoende. Hierdoor kan tijdelijk te weinig bloed naar het hoofd stromen. In ernstige gevallen stijgt de hartslag sterk terwijl de bloeddruk daalt (POTS).
Hartkloppingen
Een snelle of onregelmatige hartslag, vooral bij staan of lichte inspanning.
Wat gebeurt er?
De automatische aansturing van de hartslag is verstoord. Meestal leidt dit tot een verhoogde hartslag, soms juist tot een te trage hartslag.
Wazig zien
Tijdelijk minder scherp zien, vlekken of sterretjes zien. Wat gebeurt er?
Door schommelingen in de doorbloeding van ogen en hersenen kan het zicht tijdelijk verminderen.
Snelle spiervermoeidheid en verzuring
Spieren raken snel vermoeid of verzuren bij lichte inspanning.
Wat gebeurt er?
De bloedtoevoer en lymfatische afvoer in de spieren is minder efficiënt. Afvalstoffen, zoals melkzuur, worden daardoor minder goed afgevoerd.
Hoofdpijn
Hoofdpijn kan variëren van drukkend tot hevig en bonzend.
Wat gebeurt er?
Schommelingen in bloeddoorstroming, een verminderde afvoer van afvalstoffen en veranderingen in vocht- en energiebalans kunnen hoofdpijn veroorzaken. Soms speelt ook een lichte drukverhoging in het hoofd een rol.
Brain fog (concentratie- en geheugenproblemen) Moeite met denken, concentreren, onthouden of het uitvoeren van eenvoudige taken.
Wat gebeurt er?
Bij autonome ontregeling is de doorbloeding en het herstel van bepaalde hersengebieden minder optimaal. Vooral gebieden die betrokken zijn bij denken, plannen, geheugen en informatieverwerking zijn hier gevoelig voor. Hierdoor kunnen dagelijkse taken plots veel moeite kosten.
Maag- en darmklachten
Misselijkheid, een opgeblazen gevoel, diarree of verstopping.
Wat gebeurt er?
De aansturing van de spijsvertering is verstoord. Hierdoor kunnen darmbewegingen te snel of juist te traag verlopen. Ook is de afvoer van grotere voedingsstoffen en afvalstoffen via het lymfesysteem minder efficiënt, wat kan leiden tot gasvorming en een opgeblazen gevoel.
Problemen met temperatuurregulatie
Snel te warm of te koud zijn, of slecht tegen temperatuurwisselingen kunnen.
Wat gebeurt er?
Het autonome zenuwstelsel regelt de doorbloeding van huid en ledematen om warmte vast te houden of af te voeren. Bij ontregeling werkt dit mechanisme minder goed. Ook de hypothalamus, het regelcentrum voor lichaamstemperatuur, kan hierbij betrokken zijn.
Slaapproblemen
Moeite met inslapen, doorslapen of niet uitgerust wakker worden.
Wat gebeurt er?
Hersengebieden die slaap en herstel aansturen zijn gevoelig voor overbelasting. Hierdoor raakt het slaapritme verstoord en komt het lichaam minder goed tot herstel.
Overgevoeligheid voor prikkels
Overgevoeligheid voor licht, geluid, aanraking of algemene prikkelverwerking.
Wat gebeurt er?
Het zenuwstelsel staat als het ware te scherp afgesteld. Hierdoor kunnen normale prikkels als overweldigend of pijnlijk worden ervaren. Soms spelen ook verstoringen in evenwicht, gehoor of pijnverwerking een rol.
Disclaimer: Hoewel de informatie op deze website met zorg is samengesteld, is deze uitsluitend bedoeld ter informatie en kan niet worden beschouwd als medisch advies, diagnose of behandeling.